ADHD – rối loạn tăng động giảm chú ý – là một trong những rối loạn phát triển thần kinh phổ biến ở trẻ em. Tuy nhiên, biểu hiện của ADHD có thể bị nhầm lẫn với các vấn đề hành vi khác như rối loạn chống đối, rối loạn lo âu hay rối loạn phổ tự kỷ. Việc phân biệt đúng là yếu tố then chốt để can thiệp hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh ADHD là gì? Các rối loạn hành vi điển hình của nó là gì?

Mục lục

Bệnh ADHD là gì? Hiểu đúng về một rối loạn phát triển thần kinh

Trước tiên, cần xác định chính xác bệnh ADHD là gì trong y học. ADHD là rối loạn phát triển thần kinh mạn tính, bắt đầu từ thời thơ ấu, biểu hiện qua ba nhóm triệu chứng chính:

Giảm chú ý: Trẻ khó tập trung, dễ xao nhãng, hay quên.
Tăng động: Luôn vận động, nói nhiều, không thể ngồi yên.
Bốc đồng: Hành động thiếu suy nghĩ, ngắt lời người khác, dễ nổi nóng.

Theo nghiên cứu, ADHD có liên quan đến sự mất cân bằng dẫn truyền thần kinh (như dopamine, norepinephrine) và bất thường trong hoạt động vùng vỏ não trước trán – khu vực kiểm soát hành vi và tập trung. Vì thế, khi tìm hiểu bệnh ADHD là gì, không thể chỉ nhìn từ góc độ hành vi mà cần đánh giá cả về chức năng não bộ.

Phân biệt ADHD và rối loạn chống đối (ODD)

Một trong những nhầm lẫn phổ biến khi đặt câu hỏi bệnh ADHD là gì, chính là việc nhầm ADHD với rối loạn chống đối xã hội (Oppositional Defiant Disorder – ODD).

Điểm giống:

Trẻ có thể cư xử không phù hợp ở trường, gây phiền toái trong lớp học.
Dễ nổi nóng, hay cãi lời người lớn.
Có xu hướng bốc đồng, khó kiểm soát hành vi.

Điểm khác:

Trẻ ADHD không chủ ý chống đối mà hành vi xảy ra do giảm kiểm soát xung động và mất tập trung.
Trẻ ODD có hành vi chống đối có chủ đích, thường xuyên tranh cãi, thách thức người lớn và thể hiện thái độ giận dữ rõ rệt.

Do đó, hiểu đúng bệnh ADHD là gì sẽ giúp phân biệt rằng ADHD là rối loạn thần kinh, còn ODD là vấn đề hành vi mang tính đối đầu.

Phân biệt ADHD và rối loạn lo âu ở trẻ

Câu hỏi bệnh ADHD là gì cũng thường được đặt ra khi trẻ có biểu hiện không tập trung, dễ lo lắng, mất ngủ hoặc khó hòa nhập môi trường học tập.

Giống nhau:

Trẻ đều có thể mất tập trung, lo lắng quá mức, học hành giảm sút.
Cả hai nhóm đều có biểu hiện dễ bị phân tâm, bồn chồn, khó ngồi yên.

Khác nhau:

Trẻ bị ADHD thường thiếu chú ý do rối loạn chức năng não bộ. Các hành vi xảy ra không có nguyên nhân rõ ràng từ môi trường.
Trẻ bị rối loạn lo âu mất tập trung do lo sợ, bị ám ảnh bởi một tình huống cụ thể (ví dụ: sợ đến lớp, sợ thi cử).

Nếu không hiểu rõ bệnh ADHD là gì, phụ huynh có thể nhầm lẫn và hướng điều trị sai cách – điều này ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả hỗ trợ trẻ.

ADHD và rối loạn phổ tự kỷ: Có điểm giao nhau?

Tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD) và ADHD là hai rối loạn phát triển thường có biểu hiện chồng lấn. Do đó, để hiểu rõ bệnh ADHD là gì, cần phân biệt kỹ lưỡng với ASD.

Giống nhau:

Cả hai đều có biểu hiện tăng động, khó chú ý, kỹ năng xã hội kém.
Trẻ đều có thể gặp khó khăn trong học tập và giao tiếp.

Khác nhau:

Trẻ tự kỷ có vấn đề nghiêm trọng về giao tiếp phi ngôn ngữ, không phản ứng với tên gọi, hạn chế trong tương tác xã hội, hành vi lặp đi lặp lại.
Trẻ ADHD có thể giao tiếp bình thường, nhưng khó kiểm soát hành vi và tập trung.

Tỷ lệ trẻ mắc đồng thời cả ADHD và tự kỷ không nhỏ. Việc chẩn đoán chính xác cả hai rối loạn đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa có hiểu biết sâu về bệnh ADHD là gì và các thang đánh giá hành vi chuẩn quốc tế.

Làm sao để chẩn đoán chính xác ADHD?

Việc chẩn đoán ADHD không thể chỉ dựa vào quan sát cá nhân hay đánh giá chủ quan. Các chuyên gia y tế sẽ dựa vào tiêu chuẩn DSM-5 (Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ), đánh giá hành vi trong ít nhất hai môi trường (nhà, trường học) và phải kéo dài từ 6 tháng trở lên.

Các công cụ phổ biến gồm:

Bảng câu hỏi cho phụ huynh và giáo viên
Quan sát hành vi có hệ thống
Đánh giá thần kinh – tâm lý học

Khi hiểu đúng bệnh ADHD là gì, phụ huynh sẽ thấy rõ việc chẩn đoán không nên vội vàng mà cần có quá trình đánh giá toàn diện từ các chuyên gia tâm thần nhi, tâm lý học lâm sàng và giáo dục học.

Điều trị ADHD có giống với các rối loạn hành vi khác?

Việc hiểu bệnh ADHD là gì không chỉ dừng ở chẩn đoán mà còn ảnh hưởng đến hướng điều trị.

ADHD:

Dùng thuốc: chủ yếu là thuốc kích thích như methylphenidate, amphetamine.
Trị liệu hành vi: giúp trẻ kiểm soát cảm xúc, lập kế hoạch và cải thiện kỹ năng xã hội.
Hỗ trợ học đường: thiết kế bài học phù hợp, ưu tiên thời gian kiểm tra…

ODD, lo âu, tự kỷ:

Điều trị chủ yếu là liệu pháp hành vi và tâm lý.
Dùng thuốc nếu có kèm theo trầm cảm, rối loạn lo âu nặng.

Chính vì vậy, nếu không phân biệt đúng bệnh ADHD là gì, trẻ có thể bị điều trị sai thuốc, dẫn đến tác dụng phụ hoặc không hiệu quả.

Bệnh ADHD là gì không phải chỉ là một thuật ngữ y khoa đơn giản. Đây là một rối loạn phát triển thần kinh phức tạp, ảnh hưởng sâu rộng đến hành vi, học tập và mối quan hệ xã hội của trẻ.

Điều quan trọng là cha mẹ cần nắm vững dấu hiệu đặc trưng của ADHD và biết cách phân biệt với các rối loạn hành vi khác như ODD, lo âu, tự kỷ. Chẩn đoán chính xác là tiền đề để có hướng điều trị phù hợp và hiệu quả.

Tham khảo:

Dịch vụ làm giấy khám sức khỏe lấy nhanh trên toàn quốc

Hà Nội, tp HCM ship nhanh sau 1-2 giờ.
Uy tín và chất lượng đảm bảo theo tiêu chuẩn của thông tư 32/2023 của Bộ Y tế.
Hỗ trợ thông tin và làm nhanh mọi loại giấy khám sức khỏe theo yêu cầu của khách hàng. Từ giấy khám sức khỏe xin việc, nhập học đến song ngữ, thẻ xanh,…
Liên hệ ngay để được tư vấn tại: KHAMDICHVU.COM

HOTLINE: 0369887119

WEBSITE: khamdichvu.com

Giấy khám sức khỏe, Tin tức

Bệnh ADHD là gì? Phân biệt với các rối loạn hành vi khác ở trẻ